Independentzia lortzeko ezinbesteko bi lan-ildo daudela iruditzen zaigu: batetik, herritar guztiak aktibatzea askatasuna jokoan dugun fronte guztietan irabazteko, eta, bestetik, presioa egitea, gure eskubideak fronte horietan eta modu kolektiboan erabil ditzagun

Zein dira Òmniumek une honetan dituen helburuak eta lan-ildoak? Zuen ustez, zein alderditan da garrantzitsua enfasia jartzea?

2017ko urrian, Kataluniak botere metaketa izugarria lortu zuen, 10 bat urteko antolaketaren, mobilizazioaren eta ahalduntzearen ondorioz. Arrakasta kolektiboa eta zeharkakoa izan zen, eta ezin da minimizatu, ezta egoera gainditu dugula egin ere, baina arazo bat dugula onartu behar dugu, berriro aktibatu behar dugu.

Independentzia egunez egun eraikitzen da, eta horregatik lehentasuna da herrialdeko ziklo politiko berri bat irekitzea, gatazka politikoaren konponbide demokratikoari heldu ahal izateko. Aktibistak gara, eta Òmnium-en proposamena da forma eta ahots berriak inplikatzea, batez ere gizarte zibilarenak eta herritar antolatuenak, bereziki gazteenak.

Helburua da fronte estrategiko bakoitzean borrokatzea (hizkuntza katalana, gizarte-kohesioa, kultura eraldatzailea eta eskubide zibil eta politikoak), eta ez bakarrik nazio-mailan, herrialde osoko eskola, enpresa edo auzo bakoitzean.

Mahai-inguruan herritarrek beren inplikazioa baliagarria dela sentitzearen garrantziaz hitz egin zenuen, eta Òmniumek gaur egun dituen proposamen zehatzak kontatu zenituen. Zein estrategia iruditzen zaizkizue garrantzitsuak herritarrak aktibatzeko eta sareak sortzeko subiranotasunaren hainbat alderdi indartzen dituzten borroken artean?

Independentziaren alde borrokatzen dugu, halaber, herriaren beharrei erantzuteko tresnarik onena iruditzen zaigulako, eta hori posible egiten lagundu nahi dugu. Independentzia lortzeko ezinbesteko bi lan-ildo daudela iruditzen zaigu: batetik, herritar guztiak aktibatzea askatasuna jokoan dugun fronte guztietan irabazteko, eta, bestetik, presioa egitea, gure eskubideak fronte horietan eta modu kolektiboan erabil ditzagun. Adibidez, Espainiako Estatuak urratzen dituen eskubide zibil eta politikoak baliatzen ditugu, hala nola adierazpen-askatasuna edo bilera baketsuak egiteko askatasuna, eta beste erakunde batzuekin lan egiten dugu hainbat arlotan, hala nola memoria historikoan, poliziaren indarkeriaren zigorgabetasunaren aurka edo espioitza digitalaren aurka.

Katalana sustatzen dugu, ingurune guztietan eta kohesio-elementu gisa, herritarrak hizkuntzaren aldeko aktibista izatera gonbidatzen ditugu tokiko gida eta proiektu batzuekin, eta justiziaren esku sartzeari erantzuten diogu, hizkuntza-murgiltzearen lege-esparrua aldatzeko. Edo gizarte-bazterkeriari aurre egiteko eta gorroto-diskurtsoen aurrean gizarte-sarea indartzeko gizarte-ekintzako proiektuak egiten ditugu, desberdintasunak eta gizarte-bazterketa gaindituko dituzten aukerak sortzeko. Horren guztiaren ondorioz, Òmniumeko tokiko taldeek hainbat herri, auzo eta hiritan, askotan tokiko beste erakunde batzuekin, ezartzen dituzten proiektuak gauzatzen dira.

Nazioartekotze-lanean, non jartzen du Òmnium Culturalek bere indarra? Non egon daitezke autodeterminazioaren alde gauden herrien babesik handienak?

Nazioartekotzearen lan-planaren bi ildo estrategikoak nazioarteko eragin politikoa eta sareen eta konplizitateen sorrera dira, batez ere Europan. Òmnium Cultural diplomazia publikoko aktorea da, eta Kataluniako gatazka politikoa eta eskubide zibil, politiko, kultural eta linguistikoen urraketak nazioartean ezagutarazten laguntzen du. Lan horren eta Kataluniaren autodeterminazio-eskubidea defendatzen duten beste erakunde eta eragile batzuen lanaren ondorio dira Espainiarekiko nazioarteko jarrera kritiko asko, eta baita erabakitzeko eskubidearen aldeko beste batzuk ere. Baina kontua ez da soilik gure kasua azaltzea, baizik eta denoi dagozkigun eztabaidetan laguntzea, hala nola gizarte-kohesioan, kulturaren zereginean edo giza eskubideen sustapenean, jardunbide egokiak ekarriz eta beste erakunde batzuetatik ikasiz. Horregatik, European Civic Forum edo European Language Equality Network nazioarteko sareetan ere parte hartzen dugu.

Politikan badakigu mugimenduak joko-taulan dauden aktoreen interesen arabera gertatzen direla; beraz, ezinbestekoa da aktorea izatea eta horrela mantentzea denboraldi jakin batean

Zein alderditan ikusten duzu posible edo interesgarri herrien arteko lankidetza?

Helburu bera ez ezik, eragile bera, Espainiako estatua eta Europako esparru instituzional eta juridiko bera aurkatzea ere partekatzen dugu. Beraz, ezinbestekoa ez ezik, gomendagarria ere bada euskaldunen eta katalanen arteko elkartasun- eta lankidetza-loturak egotea. Gainera, Gure Eskuk eta Òmnium Culturalek bat egiten dugu gizarte zibilaren eragile garela, eta, alde horretatik, komenigarria da ideiak trukatzen jarraitzea eta gure proiektuetan laguntzea, gure erabakitzeko eskubidea mobilizatzeko eta aldarrikatzeko. Gainera, lankidetzan jarraitu behar dugu, baita nazioartean ere, Espainiako demokraziaren gabeziak agerian uzteko.

Agian, politika eta fikzio pixka bat eginez, zer uste duzu gerta litekeela gure esparruan Europa mailan hurrengo hamarkadan?

Nire ustez, kontua ez da etorkizuna iragartzea, eta hori fikzio bat iruditzen zait beste zerbait baino gehiago, baina bai baliagarria iruditzen zaidala esploratzea zer eszenatoki eman daitezkeen, egungo eta are etorkizuneko aukeretan eta erronketan oinarrituta. Helburu batekin: orainaldian nola jokatu behar dugun antzematea, nahi dugun etorkizuna sortzen laguntzeko.

Politikan badakigu mugimenduak joko-taulan dauden aktoreen interesen arabera gertatzen direla; beraz, ezinbestekoa da aktorea izatea eta horrela mantentzea denboraldi jakin batean (eta ez da batere erraza). Gainera, interesak eta eragileak ez ezik, unean uneko testuingurua ere bada. Eta Europako egungo testuingurua honako hauek markatzen dute: klima-aldaketak, Errusiak Ukrainan egindako inbasioak eta desberdintasun ekonomikoek, bai eta eskuin muturraren gorakadak ere; izan ere, lau alderdi horiek modu koordinatuan eta diziplina anitzekin landu beharreko erronkak dira. Beraz, ez da testuinguru erraza mugak aldatu nahi ditugun eragileentzat. Hala ere, etorkizun hurbilean hori posible izateko baldintzak sortzea ezinbestekoa da, eta Europan subiranotasunari buruzko lurralde-gatazkak nola konpondu behar diren ezartzea, nire ustez, ekarpen garrantzitsua izango litzateke demokraziarako eta bakerako, eta ekarpen sendoa eraiki nahi dugun etorkizun zehatzerako.

Europar Batasunean badakigu mugak aldatzeari uko egiten zaiola hasieran, baina ikusi dugu, halaber, EB oso pragmatikoa dela eta estatu berriak sortzea onar dezakeela, bereziki prozesua demokratikoa izan bada. Agertoki horretarantz jarraitu behar dugu arraunean.

TM eLab Olaso Dorrea Fundazioaren ekimen bat da, zeinek bere ondarea euskal herrigintzaren mesedetan jartzen duen, euskal soberanismoari bultzada berri bat eman asmoz.